Dzięki zdobyczom i bogactwu wewnętrznemu współczesnej psychologii, jak również nauk pokrewnych, psychoterapia uzależnień oferuje coraz skuteczniejsze formy leczenia, które są wstępem do zmiany stylu życia i samoaktualizacji. Przedstawiciele wszystkich koncepcji, dostarczają nowych narzędzi w walce z przyczynami i konsekwencjami utraty kontroli nad życiem. W procesie psychoterapeutycznym można obserwować sukcesy technik: behawiorystyczno-poznawczych (Łukaszewski, 2003), psychodynamicznych (Mellibruda 2000); natomiast w szerszej perspektywie do: uwalniania się z nałogów, jak również eliminowania innych deficytów utrudniających samorealizację – niezbędne są (często ignorowane lub niedoceniane) koncepcje humanistyczne i duchowe w psychologii (May, 1988; Woydyłło 1998).

W latach dominacji terapii psychoanalitycznej najwięksi jej przedstawiciele jak Jung, przyznawali się do braku efektów w leczeniu alkoholików zauważając jednocześnie, że pomocy należy szukać bardziej, w duchowości niż nauce (Alcoholics Anonymous, 1976). Sposób na zdrowienie odkryli i wypracowali sami alkoholicy: wykorzystując styl spotkań chrześcijańskich grup wsparcia, latami doświadczeń opracowując program trzeźwienia 12 Kroków i 12 Tradycji, korzystając niezależnie ze współpracy z innymi i otrzymując ogromne poparcie ze strony społeczeństwa, władz oraz profesjonalistów. Ci ostatni, czerpiąc ze zdobyczy Anonimowych Alkoholików oraz nauki, w swoich ośrodkach leczenia uzależnień, osiągają coraz lepsze rezultaty. W celu utrzymania tej tendencji profesjonaliści pomagający alkoholikom powinni: pogodzić się z praktycznym i teoretycznym pierwszeństwem programu Wspólnoty Anonimowych Alkoholików i być wyłącznie rodzajem pomostu pomiędzy leczeniem skutków nałogowego picia w oddziale detoksykacyjnym a budowaniem wartościowego, radosnego i twórczego życia podczas realizacji programu zdrowienia(Brown, 1990; May,1988; Woydyłło, 1993). W konsekwencji zatrzymania choroby alkoholowej i pracy nad rozwojem duchowym pacjenci odrzuceni przez bliskich i społeczeństwo; po zakończeniu leczenia i podjęciu ogromnego wysiłku w realizacji programu zdrowienia, osiągają wyżyny rozwoju i samorealizacji (May, 1988), oraz funkcjonują o wiele lepiej po, niż przed terapią (Woronowicz, 2001).

Przeszkód jest wiele. Zmiana autodestrukcyjnych zachowań, pogardy dla życia i fałszywego obrazu rzeczywistości u ofiar uzależnień jest bardzo trudna (Twerski, 2001). Alkoholików cechuje też wysoki poziom aleksytymii i deficyty w radzeniu z emocjami (May, 1988; Monti, Abrams, Kadden, Cooney, 1994). Aleksytymicy ulegają nastrojowi depresyjnemu, nie potrafią nawiązać więzi z innymi, radzić sobie ze stresem i są trudni w leczeniu (Maruszewski, Ścigała, 1988). Nie ma też określonej osobowości alkoholika, a przechodzenie przez etapy choroby nie ma stałej gradacji (Jellinek, 1987), jedyne cechy wyróżniające to duża wrażliwość połączona z niedojrzałością emocjonalną (Woydyłło, 1998). Zaobserwowano też trudności diagnostyczne i terapeutyczne, a efekty leczenia często są niezadawalające z powodu: współwystępowania lub pojawiania się dodatkowych chorób i zaburzeń (Dalley, Moss, Campbell, 1987; Woronowicz, 2001),jak również dystansowania się od rodzinnego charakteru choroby przez najbliższe otoczenie uzależnionego (Sztander, 1997; Woititz, 1994). Rodzina często woli myśleć: skoro jest z nami osoba wymagająca pomocy specjalistycznej, to my jej nie potrzebujemy (Sęk, 2000; Sheridan, Radmacher, 1998); podtrzymuje tym samym destrukcyjne skrypty życiowe (Berne, 2000) i uniemożliwia konstruktywne: radzenie z konfliktami oraz wychowywanie nowego pokolenia (Gordon, 1998).

Wobec powyższych trudności w walce z chorobą alkoholową, pod znakiem zapytania stoi możliwość: budowania nowego życia, powrotu do pełnej aktywności społecznej i realizacji celów życiowych – przez osoby uzależnione.

Literatura cytowana
Alcoholics Anonymous (1976). Alcoholics Anonymous. New York City: Alcoholics
Anonymous World Services, INC.
Berne, E. (2000). W co grają ludzie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Brown, S. (1990). Leczenie alkoholików. Warszawa: Państwowy Zakład
Wydawnictw Lekarskich.
Dalley, D.C., Moss, H., Campbell, F. (1987). Podwójne zaburzenia. Warszawa: I
nstytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości.
Gordon, T. (1998). Wychowanie bez porażek w praktyce. Warszawa: Instytut
wydawniczy PAX.
Jellinek, E.M. (1987). Stadia nałogu alkoholowego. Nowiny Psychologiczne, 3, 3-
20.
Łukaszewski, W. (2003). Wielkie pytania psychologii. Gdańsk: GWP.
May, G. (1988). Uzależnienie i łaska. Poznań: Media Rodzina of Poznań.
Maruszewski, T., Ścigała, E. (1998). Emocje – aleksytymia – poznanie. Poznań:
Wydawnictwo Fundacji Humaniora.
Mika, S. (1981). Psychologia społeczna. Warszawa: PWN.
Monti, P.M., Abrams, D.B., Kadden, R.M., Cooney, N.L., (1989). Psychologiczna
terapia uzależnienia od alkoholu. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia i
Trzeźwości.
Sęk, H. (2000). Społeczna psychologia kliniczna. Warszawa: PWN.
Sheridan, C.L., Radmacher, S.A. (1998). Psychologia zdrowia. Warszawa:
Instytut Psychologii Zdrowia.
Strelau, J. /red./ (200). Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom3. Gdańsk:
GWP.
Sztander, W. (1997). Poza kontrolą. Warszawa: Państwowa Agencja
Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
Woititz, J.G. (1994). Małżeństwo na lodzie. Warszawa: Instytut Psychologii
Zdrowia i Trzeźwości.
Woronowicz, B.T. (2001). Bez tajemnic o uzależnieniach i ich leczeniu.
Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.
Woydyłło, E. (1993). Wybieram wolność. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia
i Trzeźwości.
Woydyłło, E. (1998). Początek drogi. Warszawa: Akuracik.
Twerski, A.J. (2001). Uzależnione myślenie. Warszawa: Santorski & CO, Instytut
Psychologii Zdrowia.