Objawy alkoholizmu często widać gołym okiem choć mogą być pieczołowicie maskowane i otoczenie ze zdziwieniem dowiaduje się o problemach alkoholowych swojego bliskiego. Alkoholizm jest chorobą utraty kontroli która sama nigdy nie powraca do stanu poprzedniego – wtedy kiedy picie kontrolowane było możliwe. Charakterystyczne dla uzależnień są również liczne i patologiczne mechanizmy obronne, które mają za zadanie usprawiedliwić i podtrzymać szkodliwe picie alkoholu (Mellibruda, 2000). Aby rozpoznać alkoholizm, w ciągu ostatniego roku powinniśmy zaobserwować co najmniej trzy zjawiska: pragnienie i przymus picia, brak kontroli nad rozpoczętym piciem, fizjologiczne objawy odstawienia alkoholu, zwiększenie się tolerancji na alkohol, zaniedbywanie zainteresowań i przyjemności, zaniedbywanie pracy i rodziny, picie pomimo negatywnych skutków zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych i społecznych (Mellibruda, 2000; Brown, 1990).

Alkoholizm jest chorobą która zbiera największe żniwo i jest bardzo trudna do leczenia. Zmiana autodestrukcyjnych zachowań, pogardy dla życia i fałszywego obrazu siebie i rzeczywistości u ofiar uzależnień jest bardzo trudna (Twerski, 2001). Alkoholików cechuje też wysoki poziom aleksytymii i deficyty w radzeniu sobie z emocjami (May, 1988; Monti, Abrams, Kadden, Cooney, 1994). Aleksytymicy ulegają nastrojowi depresyjnemu, nie potrafią nawiązać więzi z innymi, radzić sobie ze stresem i są trudni w leczeniu (Maruszewski, Ścigała, 1988). Nie ma określonej osobowości alkoholika, a przechodzenie przez etapy choroby nie ma stałej gradacji (Jellinek, 1987). Zaobserwowano też trudności diagnostyczne i terapeutyczne, a efekty leczenia często są nie zadawalające z powodu: współwystępowania lub pojawiania się dodatkowych chorób i zaburzeń (Dalley, Moss, Campbell, 1987; Woronowicz, 2001), jak również dystansowania się od rodzinnego charakteru choroby przez najbliższe otoczenie uzależnionego (Sztander, 1997; Woititz, 1994). Rodzina często woli myśleć: skoro jest z nami osoba wymagająca pomocy specjalistycznej, to my jej nie potrzebujemy (Sęk, 2000; Sheridan, Radmacher, 1998); podtrzymuje tym samym destrukcyjne skrypty życiowe (Berne, 2000) i uniemożliwia konstruktywne radzenie z konfliktami oraz wychowanie nowego pokolenia (Gordon, 1998).

Bibliografia

Berne, E. (2000). W co grają ludzie. Warszawa:

Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brown, S. (1990). Leczenie alkoholików. Warszawa:

Państwowe Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Gordon, T. (1998). Wychowanie bez porażek w praktyce. Warszawa: Instytut

Wydawniczy PAX.

Dalley, D. C., Moss, H., Campbell, F. (1987). Podwójne zaburzenia. Warszawa:

Instytut Psychologii Zdrowia i Treźwości.

Jellinek, E. M. (1987). Stadia nałogu alkoholowego. Nowiny Psychologiczne,3, 3-

20.

Maruszewski, T., Ścigała, E. (1998). Emocje – aleksytymia – poznanie. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.

May, G. (1988). Uzależnienie i łaska. Poznań: Media Rodzina of Poznań.

Mellibruda, J. (2000). Psychologiczna problematyka uzależnień od alkoholu i narkotyków, w: J. Strelau (red.) Psychologia podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Naukowe.

Monti, P. M., Abrams, D. B., Kadden, R. M., Cooney, N. L. (1989).

Psychologiczna terapia uzależnienia od alkoholu. Warszawa: Instytut Psychologia Zdrowia i Trzeźwości.

Sęk, H. (2000). Społeczna psychologia kliniczna. Warszawa: PWN.

Sheridan, C. L., Radmacher, S. A. (1998). Psychologia zdrowia. Warszawa:

Instytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości.

Sztander, W. (1997). Poza kontrolą. Warszawa: PARPA.

Twerski, A. J. (2001). Uzależnione myślenie. Warszawa: Instytut Psychologii

Zdrowia.

Psychospołeczne skutki nadużywania alkoholu

Współcześnie, koszty związane ze spadkiem wydajności pracowników nadużywających alkoholu są niezwykle trudne do oszacowania. Trudności techniczne i metodologiczne nie pozwalają na precyzyjne oszacowanie wielkości strat zawiązanych z wpływem picia alkoholu na straty ekonomiczne w miejscu pracy. Szacunki badaczy amerykańskich, odnośnie kosztów zmniejszenia wydajności z powodu nadużywania alkoholu w roku 1985 wynoszą ponad 27 miliardów dolarów, w roku 1980 aż 54 miliardów dolarów. Rozbieżność pomiędzy dwoma podstawowymi źródłami badań są bardzo duże. Osłabienie wydajności pracy z powodu nadużywania alkoholu przez pracowników, jest jedną z trzech podstawowych kategorii kosztów zdrowotnych i społecznych. Ekonomiczny wymiar szkód związanych z nadużywaniem alkoholu obejmujący 10% populacji, szacowany jest na 3%-5% produktu krajowego brutto (Mellibruda, 1996).

W Polsce rocznie hospitalizuje się z powodu uzależnienia od alkoholu 50 tys. osób. Liczbę wszystkich uzależnionych od alkoholu szacuje się na około 600-800 tys. osób a liczba uzależnionych i pijących szkodliwie zwiększa się rocznie o 5%. W USA poważne problemy alkoholowe w ciągu całego życia miało 10,5-13% osób (Habrat, Steinbarth-Chmielewska, Baran-Furga, 2002, s. 169). Według innych źródeł wynika, że w Polsce wyniszczający sposób picia alkoholu dotyczy 1-1,2 miliona osób, natomiast uszkodzenie zdrowia związane z nadużywaniem alkoholu występuje u 2-3 milionów osób dorosłych (Mellibruda, 1993, za: Cierpiałowska, 2000, s. 9).

Bibliografia

Cierpiałowska, L. (2000). Alkoholizm przyczyny – leczenie – profilaktyka.

Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Habrat, B., Steinbarth-Chmielewska, K., Baran- Furga, H. (2002). Zaburzenia

spowodowane substancjami psychoaktywnymi, w: A. Bilikiewicz, S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka (red.) Psychiatria tom II. Wrocław: Wydawnictwo medyczne Urban & Partner.

Mellibruda, J. (1996).Ludzie z problemami alkoholowymi. Warszawa: CRSS.